Ora legale o solare?

Vanavond wordt de klok weer verzet. Hoewel het nog niet zo voelt, komt de zomer eraan en dan zetten we altijd de klok een uur vooruit, zodat we ’s avonds een uurtje langer licht hebben. Helaas betekent dit bij ons niet automatisch dat we dan ook een uurtje langer warmte hebben.

 

In Italië spreken ze van l’ora solare en l’ora legale. Het woord solare doet denken aan de zon en dus aan de zomertijd. Toch is dat niet zo. In Nederland spreken we van zomertijd en wintertijd, maar eigenlijk is er maar één natuurlijke tijd, die van de zon. In de oudheid werd het dagritme aangepast aan de duur van de dag. Bij de Romeinen begon de dag gewoon bij zonsopgang en kwam bij zonsondergang weer tot een einde: l’ora solare.

 

De zomertijd is door ons mensen bedacht. Op deze manier kunnen we beter gebruik maken van de zonuren en kosten besparen op de energie, doordat we 's avonds de lampen minder lang aan hoeven te doen. Op Wikipedia kwam ik te weten dat men in Italië in 1966 is begonnen met het instellen van de zomer- en wintertijd. Dit is bij wet vastgelegd, en daarom spreekt men in Italië van legale, wettelijk.

 

Voor de Italiaans schrijver Francesco Piccolo is het verplaatsen van de wijzers een moment van onverwacht geluk. Zo schrijft hij:

 

De dag waarop de zomertijd ingaat, of de wintertijd. Omdat niemand weet of deze keer de wintertijd ingaat in plaats van de zomertijd, of de zomertijd in plaats van de wintertijd; en of we ’s nachts een uur langer of een uur korter kunnen slapen. Dit veroorzaakt dodelijk vermoeiende discussies, die doorgaan totdat het uur waarop de wijzers worden verplaatst voorbij is en daarmee is ook het eventuele extra uurtje slaap tenietgedaan. Want er is altijd wel iemand die, ook al hebben ze het voor hem op papier uitgetekend, niet overtuigd is en zegt dat het volgens hem het tegenovergestelde is: oftewel, dat we een uur langer kunnen slapen en niet een uur korter zoals jullie allemaal zeggen (of een uur korter en niet langer).

Als je geeuwt, of zegt dat je honger hebt, of moe bent, is er altijd wel iemand die je helpt herinneren dat dat logisch is, want het is tien uur, maar eigenlijk is het elf uur; het is twee uur, maar eigenlijk is het één uur. En dan, wanneer om zeven uur ’s avonds de zon nog zo hoog staat en je ontroerd raakt, omdat je inmiddels voelt dat de lente is begonnen, en je zegt ‘wat heerlijk, de dagen worden langer’, vertellen ze je dat het niet helemaal zo is, want het klopt dat het zeven uur is, maar eigenlijk is het zes uur en alleen daarom staat de zon nog hoog.

En zo word je meteen weer verdrietig.

Maar het is wel leuk wanneer in het hoekje onderin op de eerste pagina van de krant een tekening staat van een klok met het onderschrift: vergeet niet vannacht de klok een uur vooruit (of achteruit) te zetten. En de dag erna staat er: hebben jullie eraan gedacht de klok een uur vooruit (of achteruit) te zetten?

 

Dus vanavond niet vergeten! En wil je nog meer van dit soort grappige stukjes lezen? Koop dan het boekje Momenten van onverwacht geluk van Francesco Piccolo:

 

 

 

L'eredità

Elke avond om tien voor acht, als ik thuis ben, trek ik de afstandsbediening uit de hand van degene die op dat moment televisie kijkt en zeg dat ik hem nu toch eens een mooi spel zal laten zien! Want na de vooraankondiging van het nieuws komt het guillotinespel in het programma L’eredità (De erfenis).

Het gaat als volgt: er verschijnt een woordpaar, het ene woord is goed, het andere is fout. Er zijn vijf woordparen. Wat betreft het eerste paar kun je alleen gokken, voor de andere kun je een zekere logica volgen. Als de speler het verkeerde woord kiest, wordt de prijzenpot gehalveerd.

De vijf juiste woorden hebben een ander woord gemeen, dat aan het einde moet worden geraden. Het verband is lexicaal, spreekwoordelijk, door middel van zegswijzen of tweede betekenissen. Het is een heel pakkend spel, waarbij je heel geconcentreerd op de bank zit en als iemand het woord tot je richt geef je niet eens antwoord, of je roept: ‘Laat me met rust, ik probeer de guillotine te raden!’

Het is helemaal niet makkelijk het woord te raden, maar het moment waarop je ziet dat je aan het juiste woord dacht is onbetaalbaar.

 

Momenten van onverwacht geluk - Francesco Piccolo

 

De spelshow L'eredità is al sinds 29 juli 2002 te zien bij Rai Uno. Alles aan deze show is Italiaans: de mooie vrouwen, de gladde presentator, het applaus van de kandidaten als ze zelf het goede antwoord geven. Ik keek tijdens mijn studie dan ook regelmatig, want voor iemand die de Italiaanse Taal en Cultuur (be)studeert is dit zonder meer een prima oefening.

 

Het spel in de tegenwoordige vorm wordt gespeeld met zes kandidaten en zeven spectaculair genaamde onderdelen: la scalata (de beklimming), een eerste ronde waarin vooral wordt gespeeld om de prijzenpot te verhogen; vero o falso (waar of niet waar); i fantastici quattro, waarbij de kandidaten kunnen kiezen uit vier mogelijke antwoorden op de gestelde vragen; la scossa (de schok), waarbij er maar één vraag is en een hele lijst met eventuele antwoorden. Het goede antwoord mag nu juist niet genoemd worden; cos'è? (Wat is het?), een spelronde waarbij de kandidaten op basis van hints moeten raden om wat voor voorwerp het gaat; duello (het duel). Op dit punt in het spel zijn er nog maar twee kandidaten over. Degene die wint gaat door voor la ghigliottina (De guillotine, zie hierboven). 

Laatst zaten we in afwachting van TG1 nog de laatste minuten van deze spelshow te kijken. De guillotine bestond uit de volgende vijf woorden:

 

vittoria

trasporto

zero

generali

dividere

 

Welk woord hebben deze vijf woorden gemeen?
Ik was vrij snel overtuigd van het juiste antwoord, ook al had de kandidaat iets anders bedacht en wist zelfs mijn hoogopgeleide Italiaanse fidanzato het antwoord niet. Het moment waarop de presentator bekendmaakte dat ik aan het juiste woord dacht, was voor mij als niet-native dan ook onbetaalbaar.