donderdag 27 juni 2013

De internetgegevens van een vertaler

Nu al die klokkenluiders dagelijks in het nieuws zijn en er rare verhalen de ronde doen over NSA, CIA, FBI en andere spannende organisaties die onze berichten aftappen, onze computers kraken en over onze telefoon- en internetgegevens beschikken, begin ik me toch een beetje zorgen te maken. Ik heb helaas niets te verbergen, maar ik vertaal wel boeken. En dat betekent dat ik puur beroepsmatig wel eens op 'bepaalde' websites kom. Want van 'bepaalde' onderwerpen weet ik nu eenmaal niets af. Seks, drugs, wapens, dat soort dingen. Maar die dingen komen wel voor in boeken. In boeken die ik vertaal.
 
Neem nou pokeren. Pokeren is hip. Maar ik vind er niet veel aan, dus speel geen potjes poker. Hoe heten dan al die pokertermen? Wat is een flush, een pass, een call? En drugs! In meerdere boeken worden drugs gebruikt. Hier en daar een jointje, maar ook amfetamine en vooral veel coke. Voor Parlami d'amore moesten we op zoek naar allerlei bijnamen voor cocaïne: sos, witje, poedersuiker, sneeuw. In de vertaling waar we nu mee bezig zijn wordt het hele proces beschreven van het verkrijgen van crack: Cocaïnehydrochloride, kortweg cocaïne genoemd, kan in kristalvorm worden gerookt, crack, die je verkrijgt middels een zuiveringsproces tot de base van de substantie, de freebase, waarvoor ammoniak of water en zuiveringszout wordt gebruikt om hem van de rotzooi te ontdoen waarmee die wordt versneden. Tja, je moet het als vertaler maar weten. En als je het niet weet, zoek je het op. Op internet. 

Ja, en wapens? In een trilogie over een politiecommissaris komen wapens voor. In een historisch oorlogsroman komen wapens voor. Zelfs in een liefdesroman worden wapens gebruikt. Maar wat weet ik nou van wapens? Hoe zit het met kalibers en vizieren? Karabijnen, kalasjnikovs, luchtbuksen, harpoenen. Hoe ziet zo'n geweer er uit? Google images biedt uitkomt, maar is wapens kijken op internet tegenwoordig niet verdacht?

Deze vertaler zit dus regelmatig op wapen- en drugssites te snuffelen. En aangezien ik Italiaanse boeken vertaal zoek ik nog weleens iets op over de Italiaanse (historische) maatschappij: Loden Jaren, bomaanslagen, bloedbaden, fascistische en communistische bewegingen, Rode Brigades, Zwarthemden, partizanen, ss-leuzen, ontvoeringen van ministers, maffiapraktijken, fraude- en omkoopschandalen en meer van dat soort gezelligs. 
 
Ik ga ervan uit dat ik als eenzaam boekvertalertje niet interessant ben voor de geheime diensten op deze aardbol en dat niemand me in de gaten houdt. Anders wordt het toch weer ouderwets door papieren encyclopedieën bladeren.
 

dinsdag 11 juni 2013

De magische wereld van Emanuele Luzzati

In Italië is het heel gebruikelijk dat je als huwelijkscadeau een fotolijst, een schilderij of andere kunstobjecten krijgt. Nu is kunst natuurlijk heel persoonlijk en gusti sono gusti, smaken verschillen. Aangezien mijn nieuwbakken marito uit Genua komt, kregen we veelal lokale kunst, waaronder meerdere kunstwerken van Emanuele Luzzati. En laten we dat nu helemaal niet erg vinden!

De Joodse Emanuele Luzzati wordt op 3 juni 1921 geboren in Genua. Wegens de rassenwetten moet hij in 1940 Italië ontvluchten, waarna hij zijn academische studie volgt in Lausanne, aan de École des Beaux-Arts. Luzzati wordt vooral bekend als scenograaf en illustrator, maar ook als schilder, designer, film director en animator. In 1975 richt hij samen met Aldo Trionfo en Tonino Conte het Teatro della Tosse op, waar hij vervolgens vele toneelstukken vormgeeft en voorziet van decors en kostuums.

Tijdens zijn leven is hij constant op zoek naar nieuwe dingen die hij mooier en unieker kan maken. Zo maakt hij illustraties voor boeken van belangrijke auteurs van de geschiedenis, zoals voor La Divina Commedia van Dante, en kostuums voor Don Quichot en De Notenkraker. In 1992 wordt hem een honoris causa in de architectuur toegekend door de Universiteit van Genua en in 1995 krijgt hij de Premio Ubu, één van de belangrijkste theaterprijzen in Italië, voor de beste scenografie van het jaar voor het decor van Pinocchio, in de uitvoering van het Teatro della Tosse in Genua. Op 1 juni 2001 wordt hij zelfs door president Ciampi uitgeroepen tot Grande Ufficale della Repubblica.

Luzzati is een zeer veelzijdig kunstenaar. Hij is een meester met stoffen en materialen: van keramieke potten tot wandtapijten van geweven wol, van stoffencollages tot kartonnen decorstukken. De rijkdom van zijn fantasiewereld is oneindig,  de directheid en expressiviteit van zijn persoonlijke stijl herken je meteen als de zijne. Luzzati is in Italië, en met name in de theaterwereld, dan ook een van de meest geliefde artiesten van deze tijd. In Genua vind je nog overal sporen van hem: in het historische centrum, midden tussen de donkere steegjes, is een plein naar hem vernoemd, het Giardini Luzzati, en in de oude haven bevindt zich het Museo Luzzati.
 
Ik vind zijn tekeningen fantastisch. Alle talenten van Luzzati komen erin samen. Ze zijn levendig, vrolijk en theatraal. Sprookjesachtig. Veel van zijn tekeningen zijn opgeluisterd met stukjes stof en andere materialen uit de decorbouw. Zo ook op La fioraia, een kleurrijk bloemenmeisje met een jurk en een bloemenmand die uit allemaal kleine lapjes stof bestaan. Een kunstwerk dat sinds onze bruiloft bij ons aan de muur hangt.

Ook een cadeau was de schitterende dvd Genova, Sinfonia della Città, geschreven en geregiseerd door Luigi Berio en met de originele muziek van Stefano Cabrera. Een muzikale animatiefilm van 15 minuten waarin we aan de hand van Marco Polo een virtuele reis door Genua maken in het decor van Emanuele Luzzati. Het filmpje staat ook op YouTube.

Emanuele Luzzati overlijdt op 26 januari 2007 in zijn huis in Genua en laat zijn bewonderaars achter met meer dan 500 scenografieën, verschillende geïllustreerde kinderboeken en ontelbare adembenemende tekeningen. Voor wie nieuwsgierig is geworden naar deze kunstenaar en toevallig in Genua is: Entra nel mondo magico di Luzzati, stap binnen in de magische wereld van Luzzati.


Voor informatie over het museum, zie: http://www.museoluzzati.it/pag.php?id=2